Trong thời đại công nghệ số, trẻ em dễ bị cuốn vào các thiết bị điện tử thay vì dành thời gian cho sách vở. Tuy nhiên, thói quen đọc sách từ nhỏ lại đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ, khả năng tư duy, trí tưởng tượng và kỹ năng xã hội của trẻ. Nghiên cứu của Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ (ALA) cho thấy trẻ có thói quen đọc sách thường xuyên có khả năng ghi nhớ tốt hơn và đạt thành tích học tập cao hơn so với bạn bè không đọc sách.
Một môi trường đọc sách đẹp mắt, đầy màu sắc, và dễ dàng tiếp cận chính là bước đầu tiên giúp trẻ hứng thú với việc đọc. Ví dụ, bạn có thể thiết kế một góc đọc sách riêng biệt trong nhà, trang trí bằng những hình ảnh hoặc đồ chơi liên quan đến sách. Theo khảo sát của tổ chức Scholastic, trẻ em có góc đọc sách riêng sẽ đọc nhiều hơn 30% so với những trẻ không có không gian đọc sách cố định.
Không phải cuốn sách nào cũng phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ. Ví dụ, với trẻ mẫu giáo, sách tranh minh họa sinh động, ngôn từ đơn giản sẽ kích thích trí tò mò. Trẻ lớn hơn có thể đọc truyện dài hơn, sách kiến thức để phát triển tư duy. Cha mẹ nên quan sát sở thích của con để chọn lựa sách phù hợp, như truyện phiêu lưu, khoa học hay các câu chuyện về cuộc sống.
Trẻ em học theo hành động của người lớn, đặc biệt là cha mẹ. Việc cha mẹ dành thời gian đọc sách cùng con không chỉ giúp bé hiểu nội dung mà còn tạo sự gắn kết tình cảm. Theo nghiên cứu của Đại học Harvard, trẻ có cha mẹ đọc sách cùng sẽ có vốn từ vựng phong phú hơn 50% so với trẻ không được đọc cùng.
Thay vì bắt ép, cha mẹ có thể biến việc đọc sách thành trò chơi, ví dụ như đọc sách rồi đặt câu hỏi nhỏ để trẻ trả lời, hoặc kể lại câu chuyện theo cách của riêng mình. Đặt lịch đọc sách cố định hàng ngày, như trước khi đi ngủ, cũng giúp trẻ hình thành thói quen tự nhiên.
Không thể phủ nhận công nghệ có thể là con dao hai lưỡi. Tuy nhiên, cha mẹ có thể sử dụng sách điện tử, ứng dụng đọc sách tương tác để thu hút trẻ, đặc biệt với những bé thích dùng máy tính bảng. Điều quan trọng là phải kiểm soát thời gian và lựa chọn nội dung phù hợp.
Nhiều gia đình gặp khó khăn khi trẻ không chịu đọc sách hoặc dễ bị phân tâm bởi các thiết bị điện tử. Để giải quyết, cha mẹ nên kiên nhẫn, không áp đặt, mà hãy tạo sự tò mò và yêu thích qua các hoạt động liên quan đến sách, như kể chuyện, đóng vai hoặc tham gia các câu lạc bộ đọc sách dành cho trẻ.
Việc tạo thói quen đọc sách cho trẻ không chỉ đơn giản là dạy con cách cầm sách mà còn là một hành trình xây dựng nền tảng tri thức và nhân cách cho trẻ. Cha mẹ chính là người dẫn đường quan trọng nhất, bằng sự yêu thương, kiên nhẫn và sáng tạo trong cách tiếp cận. Khi thói quen đọc sách được hình thành, trẻ sẽ có thêm “cánh cửa” để khám phá thế giới và phát triển toàn diện hơn trong tương lai.