Thời trang bền vững đã trở thành một xu hướng tất yếu trong thế giới thời trang hiện đại, thu hút sự quan tâm của hàng triệu người trên toàn cầu. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của ngành này, không ít hiểu lầm và quan niệm sai lệch đã xuất hiện, làm giảm hiệu quả và giá trị thực sự của thời trang bền vững. Nếu bạn là người quan tâm đến môi trường và muốn lựa chọn trang phục có trách nhiệm, việc nhận biết và tránh xa những hiểu lầm này là vô cùng cần thiết.
Nhiều người cho rằng thời trang bền vững chỉ là một xu hướng nhất thời, giống như những trào lưu thời trang nhanh (fast fashion) đã xuất hiện rồi biến mất. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn khác. Thời trang bền vững không chỉ là một phong trào mà còn là một cách tiếp cận sâu sắc nhằm thay đổi toàn bộ chuỗi cung ứng thời trang từ nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất đến tiêu dùng và tái chế.
Theo một báo cáo của McKinsey năm 2023, ngành công nghiệp thời trang chiếm khoảng 10% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Việc áp dụng thời trang bền vững giúp giảm thiểu tác động môi trường và thúc đẩy sự phát triển kinh tế xanh. Đây là xu hướng dài hạn với sự ủng hộ mạnh mẽ từ cả người tiêu dùng và các nhà sản xuất.
Một hiểu lầm phổ biến khác là thời trang bền vững luôn gắn liền với giá cao. Điều này không hoàn toàn đúng. Mặc dù một số sản phẩm bền vững có giá cao do chi phí nguyên liệu hữu cơ và quy trình sản xuất thân thiện với môi trường, nhưng trên thị trường cũng có nhiều lựa chọn hợp lý hơn.
Ví dụ, một số thương hiệu đã áp dụng mô hình kinh doanh như tái chế quần áo cũ, sản xuất theo đơn đặt hàng nhằm giảm lãng phí và chi phí, giúp giá thành sản phẩm phù hợp hơn với đại đa số người tiêu dùng. Hơn nữa, đầu tư vào sản phẩm bền vững có thể tiết kiệm chi phí dài hạn vì quần áo bền hơn, ít phải thay mới.
Thời trang bền vững không phải là đặc quyền riêng của nhóm người có thu nhập cao hay trình độ học vấn cao. Trên thực tế, nhiều tổ chức phi lợi nhuận và startup xã hội đã phát triển các sản phẩm thời trang bền vững với giá cả phải chăng, hướng đến mọi đối tượng người tiêu dùng.
Chẳng hạn, các chương trình tái chế quần áo, swap đồ (đổi đồ cũ) hay các dự án thời trang cộng đồng đã giúp mở rộng tiếp cận thời trang bền vững đến nhiều tầng lớp xã hội khác nhau. Vì vậy, việc cho rằng thời trang bền vững chỉ dành cho một nhóm người là một quan niệm sai lầm cần được xóa bỏ.
Có một thực trạng đáng lo ngại là hiện nay nhiều thương hiệu sử dụng thuật ngữ “bền vững” hay “thân thiện môi trường” một cách không minh bạch để thu hút khách hàng – hiện tượng được gọi là greenwashing (tẩy xanh). Điều này khiến người tiêu dùng khó phân biệt được sản phẩm nào thực sự có lợi cho môi trường.
Ví dụ, một chiếc áo thun được quảng cáo là làm từ cotton hữu cơ nhưng lại được sản xuất với quy trình sử dụng nhiều hóa chất độc hại hoặc vận chuyển qua nhiều quốc gia gây phát thải lớn thì không thể được xem là hoàn toàn bền vững. Do đó, người tiêu dùng cần tìm hiểu kỹ thông tin, chứng nhận uy tín (như GOTS, Fair Trade) để mua hàng chính xác.
Một định kiến sai lệch khác là thời trang bền vững thường bị gắn mác “cổ điển”, “đơn điệu” hoặc “kém sang”. Trên thực tế, nhiều nhà thiết kế thời trang bền vững đang tạo ra các bộ sưu tập đa dạng, sáng tạo và thời thượng, đáp ứng cả tiêu chí thẩm mỹ lẫn trách nhiệm xã hội.
Các thương hiệu như Stella McCartney hay Patagonia không chỉ nổi tiếng với các sản phẩm bền vững mà còn được đánh giá cao về thiết kế và chất lượng. Điều này chứng minh rằng thời trang bền vững hoàn toàn có thể là lựa chọn thời trang đẳng cấp và phong cách.
Nhiều người nghĩ rằng dù có mua đồ bền vững, nếu mua quá nhiều thì vẫn gây ra lãng phí và tác động xấu đến môi trường. Đây là một quan điểm đúng nhưng chưa đủ. Thời trang bền vững không chỉ là mua đồ chất lượng tốt mà còn khuyến khích người tiêu dùng hãy mua ít hơn, chọn đồ đa năng, tái sử dụng và tái chế.
Theo một nghiên cứu của Ellen MacArthur Foundation, nếu người tiêu dùng giảm 20% lượng mua quần áo mới và chú trọng tái sử dụng, có thể giảm 30% lượng khí thải carbon từ ngành thời trang. Vì vậy, cách sử dụng và tiêu dùng thông minh mới là yếu tố then chốt.
Có quan niệm rằng thời trang bền vững chỉ dựa vào nguyên liệu tự nhiên và thủ công truyền thống, không cần công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, công nghệ đóng vai trò then chốt trong việc phát triển thời trang bền vững.
Ví dụ, công nghệ dệt may không nước, sử dụng vật liệu tái chế, công nghệ in 3D hay blockchain để truy xuất nguồn gốc đều giúp giảm thiểu tác động môi trường, tăng tính minh bạch và hiệu quả trong chuỗi cung ứng. Việc ứng dụng công nghệ cũng giúp mở rộng khả năng sáng tạo và cải thiện trải nghiệm người tiêu dùng.
Thời trang bền vững không chỉ là xu hướng mà còn là trách nhiệm của mỗi người tiêu dùng trong thời đại hiện nay. Việc nắm bắt và tránh xa các hiểu lầm sẽ giúp bạn có những lựa chọn thông minh, góp phần bảo vệ môi trường và xây dựng ngành thời trang phát triển bền vững trong tương lai.